Febril qıcolma 6 ay – 5 yaş arasında, qızdırma fonunda, beyin infeksiyası və ya başqa səbəb olmadan baş verən qıcolmadır. Amerika Pediatriya Akademiyasının məlumatına görə bu yaş qrupunda uşaqların 2–5%-də rast gəlinir. Valideyn üçün bu, çox vaxt həyatının ən qorxulu dəqiqələridir, amma əksər hallarda uşaq üçün təhlükəsiz keçir və iz qoymur.
Sadə və mürəkkəb febril qıcolma
Sadə febril qıcolma: bütün bədəni əhatə edir, 15 dəqiqədən qısa çəkir və 24 saat ərzində bir dəfə olur. Febril qıcolmaların böyük əksəriyyəti belədir.
Mürəkkəb febril qıcolma: bədənin bir tərəfində başlayır (fokal), 15 dəqiqədən uzun çəkir və ya 24 saat ərzində təkrarlanır. Bu halda müayinə daha ətraflı aparılır.
Qıcolma zamanı nə etməli
Qıcolma zamanı uşağı yan üstə uzandırın, paltarını boşaldın, ağzına heç nə qoymayın, hərəkətlərini saxlamayın, vaxtı qeyd edin. Qıcolma kəsildikdən sonra uşaq yuxulu ola bilər — bu normaldır. Hər ilk febril qıcolmadan sonra uşaq həkim tərəfindən müayinə olunmalıdır: məqsəd qızdırmanın səbəbini tapmaq və meningit kimi təhlükəli səbəbi istisna etməkdir.
EEQ, analiz, MRT lazımdır?
Amerika Pediatriya Akademiyasının tövsiyəsinə görə sadə febril qıcolma keçirmiş, nevroloji cəhətdən sağlam uşaqda EEQ, rutin qan analizi və görüntüləmə göstəriş deyil: onlar nə proqnozu dəyişir, nə də müalicəyə təsir edir. Onurğa beyni mayesinin müayinəsi yalnız meningit şübhəsi olduqda (xüsusilə 12 aydan kiçik uşaqlarda və ya peyvəndləri tam olmayanda) aparılır. Mürəkkəb febril qıcolmada və ya müayinədə dəyişiklik olduqda EEQ və lazım gələrsə MRT təyin edilir.
Təkrarlanma və epilepsiya riski
Febril qıcolma keçirmiş uşaqların təxminən üçdə birində növbəti qızdırmalarda qıcolma təkrarlanır; risk ilk qıcolma 1 yaşa qədər baş verdikdə və ailədə febril qıcolma olduqda daha yüksəkdir.
Epilepsiya riski: klassik kohort tədqiqatında (1706 uşaq, 7 yaşa qədər izlənib) febril qıcolmadan sonra epilepsiya uşaqların 2%-də inkişaf edib; əvvəl sağlam uşaqda sadə febril qıcolmadan sonra bu rəqəm təxminən 1% olub, yəni ümumi əhalidən çox az fərqlənir. Risk mürəkkəb qıcolmada və əvvəldən nevroloji problemi olan uşaqlarda daha yüksəkdir.
Müalicə və profilaktika
Sadə febril qıcolmada davamlı antiepileptik müalicə tövsiyə edilmir: dərmanların yan təsiri gözlənilən faydadan çoxdur. Qızdırmasalıcı dərmanlar uşağın özünü yaxşı hiss etməsi üçün verilir, amma qıcolmanın qarşısını aldığı sübut olunmayıb. Uzun və ya təkrarlanan qıcolmalar keçirən uşaqlar üçün həkim evdə istifadə üçün təcili dərman təyin edə və valideynə öyrədə bilər.
Tez-tez verilən suallar
Febril qıcolma beyinə zərər verir?
Sadə febril qıcolma beyinə zərər vermir, zəka və öyrənməyə təsir etmir.
Qızdırmanı tez salsam qıcolmanın qarşısını alaram?
Qızdırmanı salmaq uşağın rahatlığı üçün düzgündür, amma qıcolmanın qarşısını aldığı sübut olunmayıb. Özünüzü günahkar saymayın.
Peyvənddən sonra febril qıcolma ola bilər?
Peyvəndlər qızdırma yarada bildiyi üçün nadir hallarda febril qıcolma ola bilər; bu, peyvəndlərdən imtina üçün səbəb deyil. Qərarı pediatrla müzakirə edin.
5 yaşdan sonra da qıcolma olursa?
5–6 yaşdan sonra qızdırma ilə qıcolma davam edirsə və ya qızdırmasız qıcolma olubsa, uşaq nevroloq tərəfindən ətraflı müayinə olunmalıdır. Qıcolma və epilepsiya
Elmi mənbələr
Səhifədəki tibbi məlumatlar aşağıdakı elmi nəşrlərə əsaslanır (PubMed).
- American Academy of Pediatrics (2008). Febrile seizures: clinical practice guideline for the long-term management of the child with simple febrile seizures Pediatrics. PMID 18519501
- American Academy of Pediatrics (2011). Neurodiagnostic evaluation of the child with a simple febrile seizure Pediatrics. PMID 21285335
- Nelson KB, Ellenberg JH (1976). Predictors of epilepsy in children who have experienced febrile seizures N Engl J Med. PMID 972656
Tibbi baxış: Dr. Aynurə İbrahimovaSon yenilənmə:
Bu səhifədəki məlumat maarifləndirmə xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir. Uşağınızla bağlı narahatlığınız varsa, müayinəyə yazılın. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.